موضوع روز:

منصور تیفوری

ایده‌ی "درخانه ماندن"

Thursday, February 11, 2016


منصور تیفوری
برگردان از کُردی: کاوه قریشی

“بگذار مردمم خارج شوند”؛ این جمله‌ای است که چندین‌بار در سفر خروج تورات با آن مواجه می‌شویم. قوم بنی‌اسرائیل در تنگنا افتاده‌ است. یهوه فریادشان را می‌شنود. قوم، پس از مرگ یوسف در مصر ماندە و زاد و ولد کردە است. مصری‌ها از آنها می‌ترسند و اکنون فرعون به به بردگی‌شان وا داشته است. موسی در پی قتلی از مصر گریخته و در میدیان شبانی می‌کند. روزی در بیابان بوته‌ای می‌بیند که می‌سوزد اما تمام نمی‌شود. جلوتر می‌رود، ندایی می‌آید: "موسی نزدیکتر نشو، کفش‌هایت را بکن، تو در خاک مقدس طوا هستی." بعد موسی را می‌بینیم که با چند معجزه برای آزادی مردمش از دست فرعون راه مصر را در پیش گرفتەاست. فرعون تصمیم بە انکار گرفتەاست. این را پیشاپیش یهوه،‌ موسا و خلق نیز می‌دانند. هیچ معجزه‌ای کار نمی‌کند. موسا و یهوه هرچند معجزه‌هایشان را به کار می‌گیرند فرجی حاصل نمی‌شود. تو گویی اینان آمده‌اند تا ناکارآمدی و امکان‌ناپذیری تصور هر نوع معجزه‌ای در مقابل فرعون را نشان دهند، تا زمینه برای امری دیگر فراهم کنند. خواستەی موسی از همان ابتدا روشن است: "بگذار مردمم خارج شوند." اما این باید با نفی دیگر اشکال اندیشیدن بە "خروج" و "آزادی" رخ دهد. آنها سرانجام فرعون را راضی می‌کنند. سپس فرعون با نیرنگ به موسی می‌گوید که شما آزادید و می‌توانید بروید. اما همچنان می‌خواهد آنها را در آب غرق کند، در این دم ناگهان آب شکافتە می‌شود، خلق عبور می‌کنند و فرعون غرق می‌شود.

این روایت، عجین تخیل ستم‌دیگان است؛ جستن جایی به دور از ستم و خروج از مرز اقتدار آن. این سفر بنی‌اسرائيل، نموونه‌ خروج مردم از دست ستم است، که عملا یا با توسل به تخیل خلق شده است. یک مثال دیگر این خروج که ما به عنوان کُرد و به مثابه یک پروژه سیاسی برای خروج از قدرت آن را تجربه کرده‌ایم، کوچ مردم مریوان در سال ۱۹۸۰ و همزمان راه‌پیمایی چندین شهر دیگر به سوی مریوان است. بدیهی‌ست که این تنها مورد نیست. مهاجرت گروهی کُردهای باشور در سال ۱۹۹۱ از سرزمینشان، که در کُردی به آن "کوره‌و" می‌گویند، بخشی جدایی‌ناپذیر از تاریخ ماست، اما نه به عنوان عملی اختیاری، بلکه به مثابه گریختن از خانه.

در حال حاضر پناهندگان، آنها که در پی مکانی برای آسودگی رو به هر سوی در سفرند، مثال‌ دیگری از خروج‌اند، اما در دل پروژه‌های شخصی. این سیما که از یک ستم، وضعیت طبیعی یا اقتصادی نامناسب فرار کرده، قرار است در "غرب"ی که تخیل کنونی آدمی حول آن شکل می‌گیرد، سکنی گزیند. این چهره به مدت نیم قرن مثال انسان خوشبخت بود، کسی که راهی می‌شود و باید در آن مکانِ خیالی آسوده گردد. او مثالی بود برای سعادتی تعیین شده، در عین حال مثال شکست قیام‌ها بودە و هست، چهره‌ای که شکست تلاش ستم‌دیدەگان برای تغییر جهان خود را بازنمایی می‌کرد. این چهرە چیزهای زیادی را بازنمایی می‌کند، اما در نهایت رفتن و ترک کردن مکان به سوی مکانی است که همه نمودهای آن را در بر می‌گیرد: "رفتن به سوی غرب."

پایان این شیوه دست‌ و پا زدن برای سعادت تصادفا در مقاومت روژآوا و از زبان یکی نماینده‌های شهر کوبانی در نخستین روز جهانی کوبانی شنیده شد. یکی از نمایندگان حزب سوسیالیست فرانسه در ادامەی برقراری پیوند میان خوشبختی و "غرب" از دولت فرانسە خواست: "درهایش را به سمت آوارگان این شهر باز کند." و در پاسخ صدای دیگری گفت:‌ "ما نمی‌خواهیم آواره شویم، کمک‌مان کنید در شهرمان بمانیم." این شاید ابتدای فهمی بود  که بعد از تغییرحق پناهندگی برای سعادت متولد می‌شد. احساس اینکه آواره‌گی و رو به "غرب" نهادن دیگر خوشبخت نمی‌کند. اما این پاسخی کامل نیست، حداقل در سطح سیاسی و جمعی نمی‌تواند جوابی در خور باشد.  

تجربه اکنونِ این آغاز و بە گونەای تغییر پارادایم، در خیابان‌های باکور دیده می‌شود. مردم دیگر از دست پلیس فرار نمی‌کنند، حالا دیگر خوشبختی در جایی دیگر نیست، دیگر آنجا دنبالش نمی‌گردیم. خوشبختی خلق می‌شود، آن هم به شیوه‌ای جمعی، در خیابان، از طریق فتح محله‌ها و تبدیل کردن آنها به سنگر و مکانی که از آنجا از حق خوشبختی دفاع می‌شود. خیابان‌های باکور، حالا کارگاه تحقق این امکانِ دیگر هستند؛ امکان سعادت، همین‌جا، همین اکنون، سیاسی و جمعی.  این پایان افسانه خروج به مثابه  امکان سعادت و آغازیست برای درست کردن دنیا در همین‌جا. این همان لایه هیولایی و خطرناک این امکان است، چیزی که پذیرفتنش آسان نیست. این همزمان جنگی است علیه مدل غالب سعادت. در یکی تصاویر باکور زنی را می‌بینیم که وسط جاده نشسته و یک تنه راه را بر تانک‌ها بسته است. او نماینده روشن و کامل این ایده است؛ ایده "درخانه‌ ماندن."  

*این مقاله پیشتر تحت عنوان "ئیدەی لە ماڵ مانەوە" در پایگاه خبری و تحلیلی روژ به به زبان کُردی منتشر شده است. 


Telegram Icon

به تلگرام پایگاه خبری و تحلیلی روژ بپیوندید

مطالب مرتبط:

دو روی یک سکه منافع خلق شرق و سیاست تفرقه افکنانه

سلیمان سویلو: عملیات مشترک آغاز شد/ ایران: دخالتی نداریم

"با کُردهای ایران هیچ مشکلی نداریم، مشکل پژاک است"

"اعضای ناتو و اعضایی خواهان برقراری تفاهمی میان روژآوا و ترکیه هستند...اما میان ما [مسئله] عفرین وجود دارد"

کشته و مجروح شدن ۱۹ عضو سپاه در مریوان

کلمات کلیدی:


بازنشر مطالب پایگاه خبری و تحلیلی روژ تنها با ذکر منبع مجاز است

تحلیل خبر

analis picture

نفهمیدن زبان فارسی : از "تهدید برای هویّت ملّی و امنیّت کشور" تا "مَرضی نیازمندِ دخالتِ بالینی"

به دنبال ابراز نگرانی رهبر ایران در مورد وضعیّت زبان فارسی در چند هفته ی اخیر، وزارت آموزش و پرورش ایران طرحی به نام "بسندگی زبان فارسی" برای کودکان خردسالِ گروهها ی اِتنیکی غیرفارس ارائه کرده است.

سه شنبه ۲۱خرداد۱۳۹۸/ ۱۷:۳۹


خبر


مصاحبه

Interview Picture

برای نخستین بار یکی از اعضای پیشین نیروهای ویژه ترکیه در مورد عملیات هایشان در جنوب شرقی ترکیه صحبت می کند، از جمله در [

پنجشنبه ۸فروردین۱۳۹۸/ ۲۰:۴۰